Staten tilbyr bøndene 3,2 milliardar kroner: – Inntektsgapet blir ikkje tetta

Med 4,2 milliardar kroner aukar løyvinga til jordbruksavtalen frå 16,9 milliardar kroner i 2021 til 33 milliardar kroner i 2027, altså nesten ei dobling, påpeikar Landbruks- og matdepartementet.

– Staten legg i dag fram eit tilbod som svarer godt på kravet frå jordbruket. Tilbodet prioriterer auka inntektsmoglegheiter og sjølvforsyning. I tillegg blir klimatilpassing vektlagd, natur, klima, miljø og betra såkornberedskap, seier forhandlingsleiaren til staten Nils Øyvind Bergset i ei pressemelding.

Vidare listar han opp økologisk produksjon, samordning ved svangerskap og fødsel, investeringar og landbruk i Nord-Noreg.

I tilbodet blir det lagt vekt på prisveksten som følgje av krigsutbrot i Midtausten, og at den vidare utviklinga er uføreseieleg.

– I samsvar med «Regjeringens plan for Norge» fører no vidare regjeringa innsatsen for å styrkje sjølvforsyninga av mat og held fram med å gi føreseielegheit for inntektsmoglegheiter i jordbruket.

Sidan oppgjeret i 2025 var uvanleg lågt, er tilbodet i år ekstra høgt for å følgje opptrappingsplanen frå det store 2024-oppgjeret.

– Heng framleis etter

Norges bondelag påpeikar at 1 milliard mellom kravet på 3,2 milliardar og tilbodet på 4,2 er mykje pengar. Stortinget har bestemt at inntektsgapet mellom bønder og andre skal tettast. Det skjer ikkje med tilbodet frå staten i jordbruksoppgjeret, meiner både Bondelaget og Småbrukarlaget.

– Staten legg framleis opp til at bøndene skal henge etter. Det kan vi ikkje akseptere, seier Bjørn Gimming, forhandlingsleiaren til jordbruket og leiar i Bondelaget i ei pressemelding.

Tilbodet inneber at dei som ligg lågast, ikkje blir nok løfta og gir ikkje godt nok svar på behovet for auka matproduksjon, meiner Gimming.

– Dustepolitikk

Auka inntektsmoglegheiter per årsverk på 72.947 kroner svarer ifølgje Småbrukarlaget til ein inntektsvekst på 1,34 prosent. For samanlikningsgruppa er det venta ein lønnsvekst på 3,9 prosent.

– Det er viktig og avgjerande for norske bønder at vi får til ein avtale i år som sikrar jamstilling, i tråd med regjeringa si eiga målsetjing om tetting av gap innan 2027. Slik vi ser tilbodet frå staten, er det framleis bonden som tek ein for stor risiko med omsyn til framtida, seier leiar Tor Jacob Solberg i Norsk bonde- og småbrukarlag.

Han blir dessutan provosert over at tilbodet legg opp til å auke botnfrådraget frå 6000 til 12000 kroner per føretak med vanleg jordbruksproduksjon. Han fryktar det vil føre til avvikling av mindre produsentar.

– Vi berre leverer ein dustepolitikk som gjer at bonden blir avskilta og umotivert for å lage mat, seier han.

Politisk støtte

– Senterpartiet ventar at forhandlingane endar med eit resultat som faktisk tettar inntektsgapet mellom bønder og andre grupper, seier stortingsrepresentant Geir Pollestad i Senterpartiet.

Raudt er likevel glad for at det blir lagt vekt på å støtte bønder som blir sjuke eller får barn.

– Det er eit enormt gjennomslag for Raudt at regjeringa no sikrar rettane til bønder som blir sjuke eller får barn. Endeleg leverer regjeringa på eit veldig viktig krav, seier talsperson for partiet Geir Jørgensen.

KrF er bekymra for framtida for landbruket. Stortingsrepresentant Harry Valderhaug viser mellom anna til Iran-krigen, som har ført til at gjødsel- og materialkostnader skote i vêret.

560 kroner per hushald

Ifølgje departementet kjem oppgjeret til å bety lite for forbrukarane.

– Det er no svært få varer som har målpris. Berre poteter, matkorn, noko grønsaker og frukt. Jordbruksavtalen vil derfor ha liten påverknad på matvareprisane. For eit hushald vil dette utgjere om lag 560 kroner per år, heiter det i pressemeldinga.

Forhandlingane skal vere avslutta innan 16. mai, og Stortinget skal behandle jordbruksoppgjeret før sommaren.

Norges bondelags forhandlingsutval skal no gå gjennom tilbodet.

– No skal vi lese tilbodsdokumentet nøye. Det er mykje som står på spel i oppgjeret i år, seier Gimming. (©NTB)